Tentoonstelling

Een project ondersteund door prestigieuze partners

Onder de doeken van de Polichinellen is een iconografische tentoonstelling gewijd aan de castelet-marionet in Europa, van de Middeleeuwen tot de 19^de eeuw. Ze presenteert een selectie van 120 beelden (gravures, schilderijen, tekeningen), gekozen uit een uitgebreid archief van digitale reproducties die over drie jaar onderzoek zijn samengesteld.

Deze werken documenteren een bijzondere en wijdverbreide praktijk door de eeuwen heen in Europese landen: het marionettenspel in een castelet in de publieke ruimte. De tentoonstelling nodigt uit om het spektakel te observeren in al zijn onlosmakelijke componenten: het toneel, de marionetten, de muzikanten en uitroepers, het publiek, de voorstellingsruimte, de economie en de vervaardiging. Ze nodigt ook uit om onder het doek te kijken, naar de verborgen kant: de marionettenspeler, de manipulatie, de enscenering.

Het dispositief

De reproducties worden gepresenteerd op vier tentoonstellingsstructuren van verschillende grootte, ontworpen als castelets. Het publiek wordt uitgenodigd om in deze castelets te kruipen, beurtelings de plaats in te nemen van de marionettenspeler, de uitroeper, de toeschouwer of de gewone voorbijganger.

De constanten van een praktijk

De Polichinellen

De protagonisten delen fysieke en sociale kenmerken die overal in Europa herkenbaar zijn: een prominente neus, een masker of gezicht met felle kleuren, bulten, belletjes. Ze belichamen buitengewone, carnavaleske en subversieve figuren, gekoppeld aan de rol die de narrenfiguur kon spelen. Maar vooral hebben ze allemaal dezelfde stem: een kunstmatige stem die wordt geproduceerd door de fluit-pratique, in de mond van de marionettenspeler geplaatst, die het personage het wezenlijke van zijn karakter geeft.

Publiek en ruimte

Voorstellingen worden altijd gepresenteerd in hun setting: stad, platteland of kermis. Het publiek staat samen (een dertigtal personen uit alle sociale lagen, kinderen zowel als volwassenen). De voorstellingsruimte is constitutief voor het spektakel.

De economie

Het spektakel leeft van de vrijgevigheid van het publiek. Omdat de marionettenspeler verborgen in zijn castelet speelt, wordt een figuur bijna systematisch aan zijn zijde: de uitroeper. Hij waakt over de castelet, maakt muziek, verkoopt remedies, doet kunststukjes. Hij is tegelijk aantrekker, tussenpersoon en ontvanger.

De vervaardiging

Als rondreizende kunst, gespeeld zonder vaste licentie of vergunning, is de castelet licht en draagbaar, ontworpen om door één persoon te worden gedragen. Het castelet-marionettenspel steunt op een op-maat-economie: de marionetten worden gesneden en genaaid voor de hand die ze zal animeren, de castelet gebouwd naar de afmetingen van de spanwijdte van de marionettenspeler. Vóór de industrialisatie waren de benodigde vaardigheden (houtsnijden, naaien, schilderen) gewone ambachten, en was de marionettenspeler ook een ambachtsman.

Het team

Tentoonstelling geproduceerd door Compagnie UEUEUE
Curatoren: Anastasia Puppis & Léandre Simioni
Wetenschappelijk comité: Cristina Grazioli (Universiteit Padua), Anna Leone (EHESS, Parijs), Didier Plassard (Université Paul-Valéry Montpellier 3, ERC PuppetPlays-project)
Vervaardiging van de castelets: Paolo Saldari, Compagnia l'Aprisogni

Kalender

• 1 april – 17 mei 2026: Théâtre aux Mains Nues, Parijs
• Januari 2027: L'Hectare, Centre national de la marionnette, Vendôme, in het kader van de biënnale Avec ou sans fil
• April – juli 2027: Musée Théâtre Guignol, Brindas